Từ hơn 2.000 năm trước, người Ba Tư đã có tủ lạnh làm được kem

Từ hơn 2.000 năm trước, người Ba Tư đã có tủ lạnh làm được kem


Ngày nay, chúng ta chỉ cần đơn giản là mở tủ lạnh và lấy thức ăn, đồ uống trong đó. Nhưng nếu không có tủ lạnh, người ta sẽ làm gì để bảo quản thực phẩm?


Ít ai tưởng tượng nổi vào khoảng năm 400 TCN, người Ba Tư (hiện nay là Iran) đã xây dựng những Yakhchāl (tủ lạnh) để cất giữ thức ăn dưới thời tiết nóng nực của mùa hè.

Yakhchāl là tên gọi của một kiến trúc hình tháp nón, rỗng ruột. Không gian trống bên trong là nơi cất băng đá làm mát, bảo quản thức ăn. Chi phí xây dựng không đắt đỏ và không quá khó để xây dựng nên nhiều gia đình nghèo khó thời xưa ở Ba Tư cũng có thể tự làm cho mình chiếc tủ lạnh này.

Từ hơn 2.000 năm trước, người Ba Tư đã có tủ lạnh làm được kem
(Ảnh: Persian Voyages).
pauyGjf

Hãy ngắm nhìn, bạn sẽ cảm thấy kinh ngạc vì sự khổng lồ của nó. Một cái tủ lạnh khổng lồ 2.000 năm tuổi giữa sa mạc bỏng cháy, quả là điều không thể tưởng tượng được.

Những máy giữ lạnh cổ xưa này có hình dạng giống như một tổ ong đang trồi lên mặt đất. Bên dưới lòng đất là các kho ngầm rộng lớn để lưu trữ thực phẩm và nước đá.

Chiếc tủ lạnh cổ xưa này bền vững với sự truyền nhiệt, nó gồm một mái vòm rỗng cao khoảng chục mét. Dưới mái vòm là một cái giếng sâu dưới lòng đất nơi để thực phẩm, và quan trọng nhất là các khối băng. Kỹ thuật của người Ba Tư là trữ băng vào mùa đông, và lưu cất nó dưới lòng đất để sử dụng trong suốt mùa hè.

kh3RyVb
(Ảnh: Pastaitaken).

Người Ba Tư đem băng về cất bên trong yakhchāl từ mùa đông. Nước được dẫn qua “quanat” (ống dẫn cổ của người Ba Tư) từ các dãy núi gần đó và bị đóng băng khi nằm bên trong cấu trúc của Yakhchāl. Công trình này cũng có đường ống ngầm dẫn nước từ nguồn sông, suối về.

GFWawmc
Người Ba Tư cổ đại không lo sợ thức ăn bị hỏng vì trời nóng khi mùa Hè đến. Ảnh: Boredomtherapy.

Thời nào cũng có anh tài, các kỹ sư Ba Tư cổ đại đã nắm được công nghệ lưu trữ hàng lạnh, cho phép họ trữ nước đá dùng tới qua mùa hè.

Một yakhchāl có chiều cao trung bình 18m, tường dày ít nhất 2m để chống nóng và khoảng không bên trong có sức chứa lên tới 5.000m3.

Cấu trúc thiết kế của Yakhchal cho phép không khí lạnh đi vào đến đáy của mái vòm và đi xuống tới các bộ phận thấp nhất của cấu trúc.Trong khi đó, mái vòm hình nón cao lớn của Yakhchal giúp nhiệt thoát lên trên và ra ngoài. Bằng cách này, bên trong Yakhchal vẫn lạnh quanh năm.

yTzW6em
Bên trong một Yakchal ở Abarqu, Iran.(Ảnh: Qintin Lake Photography)

Chất liệu giúp cách nhiệt của công trình là hỗn hợp đất sét, cát, lòng trắng trứng, lông dê, tro bếp. Các thành phần được trộn theo tỉ lệ nhất định mà chỉ người Ba Tư cổ đại mới biết, tạo thành loại vữa cách nhiệt đáng kinh ngạc gọi là Sarooj. Các nhà khảo cổ còn khẳng định nó có thể chống thấm nước rất tốt.

Sarooj có thể ngăn cản sự truyền nhiệt, đóng vai trò hiệu quả trong việc ngăn ánh mặt trời vào mùa nắng. Để củng cố Yakhchal, họ đã đắp phần đế dày thêm 2m.

(Ảnh:360 Cities)

Công trình ngoài trời này có hệ thống thông gió riêng, nhằm duy trì nhiệt độ đóng băng cho không gian bên trong vào mùa hè. Một số yakhchāl được xây từ hàng trăm năm trước hiện vẫn còn đứng vững.

J7oJMEc

Với chiếc tủ lạnh khổng lồ này, người Ba Tư còn tạo ra faloodeh, một món tráng miệng làm bằng đá, mì sợi mỏng và siro giống như kem.

wzjuj6L
Từ hơn 2.000 năm trước, người Ba Tư đã làm được món kem như thế này.

Một số Yakhchal còn sót lại từ thời cổ đại vẫn còn bền vững cho đến ngày nay và người Ba Tư hiện đại vẫn có thể sử dụng chúng trong trường hợp mất điện. Ở một số nước Trung Đông như Iran, Afghanistan và Tajikistan, thuật ngữ “yakhchāl” vẫn được sử dụng để chỉ những chiếc tủ lạnh hiện đại trong gia đình.


Bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

  1. Nice blog here! Also your web site loads up very fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my web site loaded up as fast as yours lol

    http://www.stornobrzinol.com/

  2. Open the mouse button, a new button or key.

    https://karizi.ideazze.com/download-richard-mille-red-gif.html

  3. Have you ever heard of second life (sl for short). It is basically a game where you can do anything you want. Second life is literally my second life (pun intended lol). If you would like to see more you can see these sl articles and blogs

    http://myvedana.blogspot.com/2006/11/hunting-and-gathering.html?showComment=1164661980000&m=0

  4. 975165 906570Maintain up the great piece of work, I read few weblog posts on this internet web site and I believe that your site is real interesting and has lots of excellent info. 760709

  5. 622439 444692thank you dearly author , I found oneself this internet site really useful and its full of outstanding healthy selective information ! , I as nicely thank you for the fantastic food program post. 110572

  6. 428589 911088Youll be able use all sorts of advised attractions with various car treatments. A quantity of sell traditional tools numerous demand families for almost any event for any investment district, or even for a holiday in new york. ???? ??? ?????? ????? 65133

  7. Simply wanna input on few general things, The website layout is perfect, the content is very great. “The way you treat yourself sets the standard for others.” by Sonya Friedman.

    http://www.zortilonrel.com/

  8. Some truly wonderful articles on this web site, regards for contribution. “For today and its blessings, I owe the world an attitude of gratitude.” by Clarence E. Hodges.

    http://www.froleprotrem.com/

  9. Fascinating blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere? A theme like yours with a few simple tweeks would really make my blog stand out. Please let me know where you got your theme. Thanks

    https://www.aloeveraproductsshop.eu/be/

  10. Hello.This post was really fascinating, particularly because I was looking for thoughts on this issue last Saturday.

    https://booksmango.com/

  11. Hi, just required you to know I he added your site to my Google bookmarks due to your layout. But seriously, I believe your internet site has 1 in the freshest theme I??ve came across. It extremely helps make reading your blog significantly easier.

    https://eroticmedia.com

  12. I have been exploring for a bit for any high-quality articles or blog posts on this kind of area . Exploring in Yahoo I at last stumbled upon this website. Reading this info So i am happy to convey that I’ve a very good uncanny feeling I discovered just what I needed. I most certainly will make certain to don’t forget this site and give it a look regularly.

    https://uptimewebhosting.com.au/

  13. Thank you for any other informative website. The place else could I am getting that type of information written in such an ideal manner? I have a challenge that I am just now operating on, and I have been at the glance out for such information.

    https://www.lawfenceco.com/

  14. Hi, i think that i saw you visited my website thus i came to “return the favor”.I am attempting to find things to enhance my site!I suppose its ok to use a few of your ideas!!

    http://www.zortilonrel.com/

  15. Hello, you used to write wonderful, but the last several posts have been kinda boring?K I miss your tremendous writings. Past few posts are just a bit out of track! come on!

    https://www.howtosendbulksms.net

  16. I really enjoy reading through on this website , it has good content.

    https://www.winnerpokies.com/thunderstruck-2-pokie/

  17. I intended to compose you a little word to say thanks over again for all the remarkable pointers you have shared on this website. It’s simply surprisingly open-handed with people like you to give easily just what some people would’ve made available as an e-book to make some money on their own, precisely given that you could possibly have done it in the event you considered necessary. These things also worked to be a fantastic way to fully grasp most people have the identical eagerness really like my very own to figure out many more with regard to this problem. I think there are millions of more fun periods up front for those who check out your site.

    https://www.autodealsuae.com/contact-us/

  18. You could definitely see your expertise in the work you write. The world hopes for even more passionate writers like you who aren’t afraid to say how they believe. Always go after your heart.

    https://vidway2.com

  19. Useful info. Lucky me I discovered your web site by chance, and I am surprised why this accident did not took place in advance! I bookmarked it.

    https://pacacervera.es

  20. It is truly a great and useful piece of information. I am happy that you shared this useful info with us. Please keep us up to date like this. Thanks for sharing.

    https://www.westcoastharleyshop.com/touring-and-rallies

  21. Thank you for another informative website. Where else may just I am getting that type of info written in such a perfect means? I have a venture that I am simply now running on, and I have been at the glance out for such info.

    http://leunggallery.com

  22. Simply desire to say your article is as surprising. The clearness in your post is simply nice and i could think you’re a professional in this subject. Fine along with your permission allow me to clutch your feed to keep updated with approaching post. Thank you 1,000,000 and please continue the rewarding work.

    https://wirtschaft.com/immobilien

  23. Good write-up, I am regular visitor of one¦s blog, maintain up the excellent operate, and It is going to be a regular visitor for a lengthy time.

    http://www.froleprotrem.com/